Temperatura barwowa: dlaczego ma znaczenie i jak dobrać ją prawidłowo

Nowoczesna infrastruktura oświetleniowa powinna tworzyć bezpieczne i atrakcyjne przestrzenie dla ludzi, uwzględniać potrzeby dzikiej przyrody, chronić siedliska oraz minimalizować zakłócenia rytmu dobowego. 

Systemy oświetleniowe muszą zapewniać dobrą widoczność i umożliwiać rozróżnianie kolorów. Wskaźnik oddawania barw (CRI) określa, jak wiernie dane źródło światła odwzorowuje rzeczywiste kolory obiektów w porównaniu ze światłem dziennym. Wysoka wartość CRI ma kluczowe znaczenie w miejscach, w których istotne jest precyzyjne rozpoznawanie kolorów, takich jak linie produkcyjne i galerie sztuki. 

Skorelowana temperatura barwowa (CCT) określa, czy światło ma ciepłą, czy chłodną barwę. Odgrywa ona bardzo ważną rolę zarówno w ochronie przyrody, jak i w zapewnianiu użytkownikom skutecznego oświetlenia po zmroku.

Czym jest skorelowana temperatura barwowa?

Widmo elektromagnetyczne obejmuje promieniowanie od fal radiowych po ultrafiolet. Światło widzialne znajduje się mniej więcej pośrodku tego zakresu. Skorelowana temperatura barwowa (CCT) to przydatne pojęcie pozwalające zrozumieć różne odcienie bieli — od ciepłych po chłodne.

Temperaturę barwową mierzy się w kelwinach (K). Im cieplejsza barwa, tym niższa temperatura barwowa. Światło świecy ma temperaturę barwową około 2 000 K, natomiast światło dzienne zazwyczaj 5 500–6 500 K. 
W przypadku opraw LED temperatura barwowa obejmuje barwę bursztynową, białą ciepłą, białą neutralną i białą chłodną.

  • Diody LED o chłodnej białej barwie światła (5 000–6 500 K) doskonale sprawdzają się w obiektach sportowych i przemysłowych. Zapewniają wyraziste światło, które ułatwia sportowcom śledzenie szybko poruszających się obiektów, a pracownikom dostrzeganie szczegółów podczas kontroli jakości.
  • Diody LED o neutralnej białej barwie światła (4 000 K) są zwykle stosowane do oświetlania dróg i autostrad, a także w oświetleniu architektonicznym i elewacyjnym, aby wiernie oddawać kolory i podkreślać detale.
  • Diody LED o ciepłej białej barwie światła (1 800–3 000 K) są zalecane do oświetlania obszarów mieszkalnych, obiektów zabytkowych i centrów miast, ponieważ po zmroku tworzą przyjazną atmosferę. Doskonale sprawdzają się również w parkach, gdzie pomagają ograniczyć zakłócenia dla dzikiej fauny.
  • Bursztynowe diody LED przypominają dawne niskoprężne lampy sodowe i są zalecane w miejscach przeznaczonych do obserwacji gwiazd, obserwatoriach oraz strefach ekologicznych.
  • Czerwone oświetlenie LED to rozwijająca się technologia. Wykazano, że ma korzystny wpływ na populacje nietoperzy, natomiast badania nad jego wpływem na owady nadal trwają. 

Dlaczego temperatura barwowa ma znaczenie?

Różne temperatury barwowe sprawdzają się w różnych przestrzeniach. Ciepłe światło białe zapewnia poczucie komfortu i nie zakłóca nocnego nieba. Chłodne światło białe zapewnia wyjątkowo dobrą widoczność, jednak badania wykazały, że białe światło o dużym udziale barwy niebieskiej (o bardzo wysokiej temperaturze barwowej) może zaburzać rytm dobowy ludzi i zwierząt. 

Odpowiednio zaprojektowane oświetlenie pomaga chronić bioróżnorodność w nocnych korytarzach ekologicznych, a ograniczenie zanieczyszczenia światłem zawsze spotyka się z uznaniem mieszkańców i odwiedzających. Chłodne diody LED są jednak bardziej energooszczędne, dzięki czemu zapewniają niższe koszty eksploatacji i mniejszy ślad węglowy. 

Podczas oświetlania przestrzeni ważne jest zachowanie właściwej równowagi między przystępnym cenowo i energooszczędnym oświetleniem a światłem na tyle ciepłym, by nie zakłócało funkcjonowania przyrody. Oświetlenie bursztynowe i o ciepłej barwie białej jest mniej efektywne, natomiast światło neutralne i chłodne zawiera więcej niebieskich długości fal, które mogą powodować zakłócenia. Ponadto światło bursztynowe ma niższy współczynnik CRI, co może utrudniać ludziom rozróżnianie kolorów.  

Choć należy uwzględnić wiele czynników, oferujemy dwa rozwiązania zapewniające oświetlenie korzystne dla ludzi, roślin i zwierząt: FlexiWhite oraz Coloured Lenses.

Czym jest FlexiWhite? 

FlexiWhite zapewnia stały dostęp do odpowiedniej temperatury barwowej. Niezależnie od tego, czy rozwiązanie wykorzystuje wstępnie zaprogramowane scenariusze, platformę smart lighting, taką jak Schréder EXEDRA, czujniki czy połączenie tych elementów, umożliwia elastyczne dostosowanie temperatury barwowej do potrzeb — w dowolnym miejscu i czasie.

FlexiWhite jest dostępne w czterech wersjach, które umożliwiają precyzyjną regulację temperatury barwowej w zakresie od 1 700 K do 4 000 K. Temperatura barwowa zmienia się płynnie na wszystkich poziomach ściemniania, a rozsył światła pozostaje precyzyjny i równomierny. 

Określone warianty zakresu, takie jak wersja od 2 200 K do 3 000 K, oferują dodatkowe korzyści pod względem trwałości sprzętu, ponieważ przy przełączaniu między poziomami oświetlenia w węższym zakresie zużywają mniej energii.

Czym są kolorowe klosze? 

Kraje takie jak Chile wprowadzają postępowe przepisy dotyczące zanieczyszczenia światłem, w tym rygorystyczne ograniczenia emisji światła niebieskiego przez oświetlenie zewnętrzne. Współpracując z naszymi klientami i pomagając im spełnić te wymagania, nasi inżynierowie opracowali proste rozwiązanie: kolorowe klosze. Zastosowanie żółtych lub bursztynowych kloszy w naszych standardowych oprawach pozwala zachować bardzo wysoką efektywność LED, a jednocześnie odfiltrować światło niebieskie, uzyskując cieplejszą temperaturę barwową. 

Kolejną zaletą tego systemu jest wyższy współczynnik oddawania barw (CRI) niż w przypadku światła o rzeczywiście bursztynowej barwie (1 700 K). Światło bursztynowe nie zapewnia dobrego odwzorowania kolorów - podobnie jak oświetlenie sodowe, w którym po zmroku wszystko wydawało się żółte. Kolorowe klosze utrzymują udział światła niebieskiego poniżej 1% lub 7%, zależnie od tego, czy zastosowano klosze bursztynowe, czy żółte, a pozostała część widma barw zostaje zachowana. Dzięki temu zapewniają wyższy współczynnik CRI, ciepłe białe światło oraz bardzo wysoką efektywność energetyczną. 

Rozwiązanie FlexiWhite firmy Schréder zapewnia bezpieczeństwo ludzi i chroni przyrodę funkcjonującą w nocy
FlexiWhite to technologia umożliwiająca elastyczne sterowanie oświetleniem, która pozwala pogodzić bezpieczeństwo publiczne z ochroną różnorodności biologicznej.
Kolorowe soczewki to specjalne rozwiązanie ograniczające emisję światła niebieskiego, które pomaga chronić ciemne niebo i przyrodę.



Dlaczego FlexiWhite? 

FlexiWhite to doskonałe rozwiązanie dla miast i urbanistów, którzy chcą chronić bioróżnorodność, zachowując przy tym elastyczność. Domyślnie temperaturę barwową można ustawić na 1 700 K, aby zapewnić bezpieczeństwo, a po wykryciu ruchu wzrasta ona do 3 000 K, również w celu zapewnienia bezpieczeństwa. Alternatywnie zaprogramowany wcześniej scenariusz może obniżyć poziom natężenia oświetlenia i temperaturę barwową, gdy ludzie są już w domach, zapewniając dzikim zwierzętom spokojne noce. 

Badania przeprowadzone przez firmę konsultingową ARUP wykazały, że ludzki układ wzrokowy lepiej reaguje na ciepłe światło. Badania te wykazały również, że młode kobiety postrzegały przestrzenie miejskie oświetlone światłem o cieplejszej temperaturze barwowej jako bezpieczniejsze.



Dlaczego warto stosować barwione klosze?

Barwione klosze to proste i przystępne cenowo rozwiązanie dla tych, którzy chcą korzystać z efektywności energetycznej diod LED o chłodniejszej barwie bez narażenia na intensywne promieniowanie światła niebieskiego. Klosz jest trwale przymocowany do oprawy, dlatego nie można zmieniać temperatury barwowej wraz ze zbliżaniem się pojazdów ani zapadaniem zmroku. Temperatura barwowa pozostaje stała, ale natężenie oświetlenia można regulować za pośrednictwem platformy smart lighting, co pozwala uzyskać dodatkowe oszczędności energii.

Takie klosze mogą być dobrym rozwiązaniem, gdy zarządcy oświetlenia chcą ograniczyć udział światła niebieskiego, a jednocześnie zachować wysoki wskaźnik CRI i dobre parametry energetyczne. 
 

Elastyczność przede wszystkim

Ważne zastrzeżenie: temperatura barwowa nie jest jedynym czynnikiem uwzględnianym przy dostosowywaniu oświetlenia. Możliwości jest wiele: instalacja centralnego systemu zarządzania oświetleniem (CMS), takiego jak Schréder EXEDRA, który pozwala optymalizować poziomy natężenia oświetlenia, zastosowanie czujników ruchu włączających światło, gdy zbliżają się ludzie lub pojazdy, dobór wysokości słupów czy odpowiednie rozmieszczenie źródeł światła.

Schréder z dumą uczestniczy w programie certyfikacji DarkSky, a wszystkie nasze rozwiązania spełniają rygorystyczne wymagania międzynarodowe i lokalne. Uzyskanie certyfikatu wymaga ograniczenia udziału światła niebieskiego poprzez zastosowanie skorelowanej temperatury barwowej (CCT) wynoszącej maksymalnie 3 000 K, a także zminimalizowania strumienia świetlnego skierowanego ku górze oraz olśnienia.

Niezależnie od wybranego podejścia możemy dostosować rozwiązanie do Państwa potrzeb. Zarówno FlexiWhite, jak i Coloured Lenses można łączyć z naszymi pozostałymi usługami, aby stworzyć rozwiązanie spełniające wymagania w zakresie bezpieczeństwa, zrównoważonego rozwoju i wpływu na środowisko, a jednocześnie mieszczące się w założonym budżecie.

Zapraszamy do konsultacji z naszymi ekspertami
 

Dodatkowe materiały